دپارتمان روان شناسی موسسه نگاره (تحت برنامه ریزی استاد محمدی)

ارشد روانشناسی - دکتری روانشناسی

کاهش کیفیت با پدیده جذب دانشجوی دکتری پولی

یکشنبه 30 آبان 1395
محمد فاضلی جامعه‌شناس و استادیار دانشگاه گفت: ما فقط با آمار بالا دانشجوی دکتری جذب می‌کنیم اما به کیفیت آموزش آنها فکر نمی‌کنیم. به گزارش مهر، این روزها در پی افشای تخلفات مقاله‌نویسی در ایران که از سوی برخی مراجع معتبر بین‌المللی از جمله مجلۀ نیچر (Nature) مبنی بر لغو امتیاز ۵۸ مقالۀ علمی ایران مطرح شد، اهمیت واکاوی و طرح این مسئله و شفاف‌سازی دربارۀ آن را بیش از پیش مطرح ساخت. به همین دلیل برنامۀ زاویه در چهارشنبۀ هفته‌ای که گذشت، به بررسی ابعاد مختلف این معضل با حضور کارشناسان مختلف پرداخت. عنوان برنامه «تب مقاله نویسی در ایران» بود و مهمانان این برنامه محمد روشن، ابراهیم واشقانی فراهانی، محمد فاضلی و امیر ناظمی از مدیران ارشد و اساتید دانشگاهی مرتبط با موضوع بحث بودند. فاضلی در این برنامه با اشاره به اینکه بحث فقط تقلب در مقالات نیست، گفت: عدم کیفیت لازم مقالات هم بحث مهمی است و مقالات ما اغلب توسط مراکز علمی دنیا نقل‌قول نمی‌شوند، زیرا ارزش علمی لازم را ندارند، ما فقط با آمار بالا دانشجوی دکتری جذب می‌کنیم اما به کیفیت آموزش آنها فکر نمی‌کنیم. وی به افزایش سه برابر ظرفیت پذیرش دانشجوی دکتری در دانشگاه آزاد از ۴هزار به ۱۲هزار نفر اشاره کرد و پرسید: واقعاً چه اتفاقی افتاد که یکباره این همه آمار پذیرش بالا رفت؟ این گسترش کمّی واقعاً وجهی ندارد و ما صرفاً داریم کالای بادوام تولید می‌کنیم نه دانشجوی کارآمد. سیستمی ساخته‌ایم که در آن گسترش کمّی به تولید کالای بادوام منجر شده است! واشقانی نیز در دفاع از عملکرد نظام مدیریت علمی کشور گفت: سیاست کلی کشور را سندهای بالادست نظام اعمال می‌کنند و در آن سیاست‌ها تأکید بر گسترش تحصیلات تکمیلی بوده و اینکه باید ۳۰درصد دانشجوها دکترا باشند! که در کنار افزایش پذیرش امکانات لازم نیز فراهم شده است. وی در واکنش به اظهار قبلی محمد فاضلی در مورد افزایش ناگهانی ۳ برابر ظرفیت پذیرش دانشگاه آزاد گفت: چنین نبوده و قطعاً ۱۲هزار نفر پذیرش نشده‌اند و آمار هر دانشجو با ضریبی ۳ یا ۴ برابر همراه هست والا اینطور نیست که در واقعیت این چند برابر ظرفیت رخ داده باشد، ضمن اینکه دانشگاه آزاد امکانات لازم را هم فراهم کرده و داراست و اعضای هیئت علمی تمام وقت و نیمه وقت از بهترین اساتید مجرّب را داراست و برخی هم حق‌التدریس هستند! ناظمی در ادامه افزود: این افزایش کمّی فقط مختص دانشگاه آزاد نبوده و بقیۀ مراکز علمی هم بوده‌اند! اما می‌توان به پیشفرض موجود در ذهن دکتر واشقانی اعتراض کرد که سند علمی کشور را همچون وحی منزل غیرقابل تغییر یا اعتراض معرفی می‌کنند! با فرض ارائۀ چنین سندی آیا نباید به کاستی‌های آن اعتراض می‌شد؟ فاضلی نیز در تکمیل سخنان ناظمی گفت: ما مشکلات جدی داریم و وقتی ظرفیت پذیرش دانشجو ناگهان چند برابر می‌شود باید پرسید که کیفیت لازم چه خواهد شد؟!! بحث من فقط دانشگاه آزاد نیست و پردیس‌های پولی هم مشکلات کیفی‌شان زیاد است و دانشجوی دکترای پولی پدیدۀ غلطی است! روشن در واکنش به فاضلی به نیاز موجود در کشور اشاره کرد و گفت: اگر ظرفیت‌ها بالا نرود دانشجو مجبور است برای ادامه تحصیل به برخی کشورهای سطح‌ پایین‌تر اطراف ایران برود. کلّی حرف زدن فایده ندارد و خیلی زیرساخت‌ها در دانشگاه‌ها فراهم شده، مثلاً از سال ۸۴ نسبت استاد به دانشجو ۱۸ بود که الان شده ۱۷. در ادامه ناظمی در پاسخ به آمارهای رتبه‌بندی‌های معتبر جهانی استناد کرد و از گزارش مجلۀ تایمز، مرجع معتبر رتبه‌بندی دانشگاها در دنیا، در مورد رتبۀ دانشگاه‌های جهان استفاده کرد و با تأسف اشاره کرد: تا سال ۹۱ هیچ یک از دانشگاه‌های ایران در بین ۸۰۰ دانشگاه اول دنیا نبوده اما در سال‌های ۹۲ و ۹۳ دانشگاه صنعتی شریف و صنعتی اصفهان در بین ۸۰۰ دانشگاه اول قرار گرفتند و امروز تعداد تا ۱۳ تا رسیده است! وی افزود: شاخص‌های ارزیابی و رتبه‌بندی دانشگاه‌ها توسط تایمز عبارتند از: آموزش، پژوهش، کیفیت پژوهش، روابط بین‌الملل و ارتباط با صنعت، اما کدام یک از دانشگاه‌های ما این شاخص‌ها را داراست؟ فاضلی در تکمیل بحث به ضعف اساسی آموزش در دانشگاه‌های کشور اشاره کرد و گفت: بهترین دانشگاه ایران یعنی صنعتی شریف در شاخص آموزش از ۱۰۰، ۶/۲۶ است و در حقیقت آموزش بسیار ضعیف است! وی نقد خود را گسترش داده و خود سیستمی را که دانشجو را به حضور در مقطع دکترا مجبور می‌کند زیر سوال برده و آن را اشتباه خواند و تأکید کرد: ما نباید برای پاسخ به یک سیستم غلط یک سیتسم غلط دیگر راه بیندازیم و این الزام به افزایش سطح مدرک بدون توجه به آموزش تبعات بسیاری همراه دارد، مثلاً تایپیستی که تا مدرک دکترا هم پیش می‌رود تا افزایش حقوق داشته باشد اما همچنان یک تایپیست است! یعنی افزایش مدرک نباید منجر به افزایش حقوق شود و این به ضرر آموزش است و خیلی از افراد به همین بهانه به دنبال قبولی در دانشگاه هستند!!! روشن در پاسخ اذعان کرد: این مسئله در قوانین اصلاح شده و الان دیگر مدرک باعث افزایش حقوق نمی‌شود! فاضلی گفت: چرا تا به حال می‌شد و اعتراض کردند که اصلاً چرا باید مدیران و مسئولین کشور احساس کنند که باید حتماً عنوان دکتری داشته باشند؟ چرا تأکید بر داشتن عنوان دکتری اینقدر در جامعۀ علمی مهم شده؟ چرا باید حتماً روی جلد کتاب‌ها کنار اسم نویسنده عنوان دکتر باشد؟ مثلاً آیا در کتاب‌های هابرماس از عنوان دکتر هابرماس استفاده می‌شود؟ نه هرگز! بنابراین نظام معنایی باید اصلاح شود! در مورد پدیدۀ دکترا و دکتر شدن در جامعه می‌توان چنین تحلیل کرد که اولاً جامعۀ ما احساس نیاز می‌کند که حتماً مدرک داشته باشد، و سپس این مدارک انتظاراتی ایجاد می‌کند و بر این اساس برخی معانی شکل می‌گیرند، مثل همینکه دکتر بودن اعتبار و افتخار و نشانۀ سواد بالا تلقی می‌گردد! و به همه چیز مشروعیت می‌دهد! بنابراین دکتر بودن باعث جبران همۀ ناکارامدی‌های موجود در سطح آموزش می‌شود و به همین دلیل مسئولان و مدیرانی در کشور هستند که در دوران خدمت بیش از ۷۰ مقالۀ علمی داشتند در حالیکه باید دید مثلاً برندگان نوبل فیزیک در جهان چند تا مقاله داشته‌اند. لذا سیستمی تولید کرده‌ایم که دکتر بودن بدون کارآمدی ارزشمند است و نظام ارتقا نیز در این امر بسیار دخیل بوده است! فاضلی همچنین گفت: اگر فکر می‌کنید تعداد استاد و دانشجو در دانشگاه‌ها کافی و مناسب است پس چرا یک استاد می‌تواند ظرف یک سال چندین پایان نامه با دانشجوی دکتری بگیرد؟ این یک قاعدۀ بازی است مثلاً در فوتبال می‌شود به صورت بازیکن مقابل مشت زد ولی کسی چنین نمی‌کند! ظرفیت گرفتن پایان‌نامه بر اثر همین قاعدۀ بازی بسیار آشفته است و استاد اجازۀ برداشتن با تعداد بالا دارد. فاضلی با تأکید بر گفته‌های خود ناکارآمد بودن این قوانین را درست مثل ناکارآمدی قانون منع تحصیل در هنگام اشتغال مدیران و مسئولان ارشد و بلندپایه متذکر شد و گفت: ما داریم آدم‌هایی تربیت می‌کنیم که کالای بادوامند! دکترا داشتن وسیلۀ داشتن پرستیژ و ابزار دیده شدن و مصاحبه و بزرگ شدن شده و این بنیاد کشور را نابود ساخته است!
مطالب دیگر اخبار دکتری روانشناسی
ویژگی مقالات علمی پژوهشی دکتری روانشناسی اعلام شیوه حضور در مصاحبه دکتری 97 دانشگاه آزاد انتشار نتایج انتخاب رشته دکتری 97 دانشگاه آزاد نکات مهم برای رزومه موثر برای موفقیت در مصاحبه دکتری مهلت تکمیل فرم صلاحیت دکتری 97 تا دوم تیرماه اعلام نتایج انتخاب رشته دکتری دانشگاه آزاد در هفته جاری دفترچه انتخاب رشته دکتری ۹۷ دانشگاه آزاد دفترچه انتخاب رشته کنکور دکتری ۹۷ منتشر شد اعلام نتایج کنکور دکتری 97 مراحل انتخاب رشته و مصاحبه دکتری